කවියකුගේ ප‍්‍රාණය වූ බිරිඳකට කළ ගුණ සැලකීම – හේමමාලී

සංස්කරණය – සමන් සී ලියනගේ, තුෂාර ද සිල්වා
ප‍්‍රකාශනය – ගල්ලෑල්ල මහජන සන්නිවේදන ජාලය, ගාල්ල

ත්ත. සාහිත්‍ය ක්‍ෂේත‍්‍රයට අසහාය සේවකයක් කළ ලේඛක ලේඛිකාවන්, කවියන් කිවිඳියන් මිය ගිය ද අවසන් කටයුතුවලින් පසු සියලූ දේ අමතක කර දමන Hemamaliකාලයක් තමයි මේ. හේමමාලී ගැන පොතක් කරන්නට තරම් කවි ලියැවෙන්නේ එහෙම කාලෙක. ඒක කිහිපාකාරයකින් ම සාධනීය සංඥා ඇති කරවන එකක්. ඒකයි ඒ ගැන අපගේ අවධානය යොමු විය යුත්තේ.

”හේමමාලී” නමින් කවි පොතක් එළි දකින්නේ හේමමාලී කිවිඳියක වූ නිසා නොවේ. ඇය කවියකුගේ පි‍්‍රය බිරිඳ වී සිටියාය. හදිසියේ එම කවියාගේ ප‍්‍රාණය සම වූ එම බිරිඳ, එම කවියාගෙනුත් මුළු ලෝකයෙනුත් සමු ගෙන ගියාය. පොතක් කරන්නට තරම් කවි එකතු වූ නිමිත්ත එය විය. එනම් ශී‍්‍ර ලංකාවේ ප‍්‍රකට ම කවියකු වූ රත්න ශී‍්‍ර විජේසිංහයන්ගේ බිරිඳ වූ හේමමාලිගේ මරණය එම කවිවලට නිමිත්ත විය.
කෙනෙකුගේ මරණය වෙනුවෙන් ලියැවුණු කවි එකතුවක් අපගේ විශේෂ අවධානයට යොමු වන්නේ ඇයි? එය අපට ගෙන එන සාධනීය සංඥා මොනවාද? ප‍්‍රධාන ම සංඥාවනම් මේ සමාජය තුළ නිර්මාණකරුවන්ගේ නිර්මාණවල අප‍්‍රමාණව ම අඩංගු ස්ති‍්‍රයකගේ කැප කිරීම හේමමාලී හරහා මේ කවි ලියූ සියලූ කවි කිවිඳියන් දැක තිබීමයි. නිර්මාණය හා නිර්මාණකරුවා මිස එම නිර්මාණයට ජීවය ලැබුණු තැන ගැන සිතන්නට සංවේදී නැති සමාජයක් තුළ මේ ප‍්‍රවේශය ඉතා ම සාධනීය එකකි. මේ පළ වන කවිවලින් එකක් දෙකක්  කවියන්ගේ කවියේ ජීවය වන්නේ ඔහුගේ බිරිඳ බව මතක් කර දීම සඳහා ම ලියා ඇත. එනම්, රත්න ශී‍්‍රගේ ජීවය වූයේ හේමමාලී බව ඉඳුරා ම කියන්නට හැකි තරමට ඔවුන් ඇයගේ මෙහෙවර හඳුනා ගෙන තිබීම වැදගත්ය. එක් කවියකු කියා සිටින්නේ රත්න ශී‍්‍රගේ කවි අතර සිටි නොපළ කිවිඳිය ඇය බවයි. ඇගේ මෙහෙවර අමතක කරාවි යැයි සිතා මතක් කරමින් ම ලියන්නට පෙළඹ වීම එක අතකින් ස්ති‍්‍රය පිළිබඳ මතවාදී කතිකාවට දායක වන ප‍්‍රවේශයක් ද වෙයි.

මෙම පොතට ඇතුළත් සියලූ නිර්මාණ පුවත්පත්වල හා වෙබ් අඩවිවල පළ වූ ඒවා වීම ද විශේෂයකි. කෙනෙකුට පොතක් කරන්නට අවශ්‍ය වී ප‍්‍රවීණ හා නවක කවි කිවිඳියන්ට කියා ලියා, ගත් ඒවා නොවේ. එම කවි කිවිඳියන් හේමමාලීගේ වියෝවෙන් කම්පාව ලියා තමන් නිර්මාණ යොමු කරන පුවත්පත් හා වෙබ් අඩවිවල ඒවා පළ කර තිබුණි. එමෙන්ම ඒවා එකතු කර පොතක් පළ කරන්නට ගල්ලෑල්ල මහජන සන්නිවේදන ජාලයේ සන්නිවේදකයන්ට අදහසක් පහළ වන්නේ ද, රත්න ශී‍්‍ර නම් නිර්මාණකරුවාගේ ජීවය බවට පත් වී සිටි හේමමාලී ගැන මෙතරම් නිර්මාණකරුවන් ප‍්‍රමාණයක් මෙතරම් නිර්මාණ කිරීම ඔවුන්ගේ ද විශේෂ අවධානයට ලක්වූ නිසාය. එමෙන්ම කවියා ඇසුරු කළ ඔවුන් ඇය කවියාගෙන් පිටස්තරයකු නොවන බව දැන සිටි නිසාය. එහි තේරුම නිර්මාණකරුවා මිස ඔහුට ජවය සැපයූ බිරිඳගේ මෙහෙවර අමතක නොකළ යුතු එකක් බව ඔවුන් තේරුම් ගෙන සිටීමය. හේමමාලී කෘතිය කිහිපාකාරයකින් ම සාධනීය සංඥා ඇති කරවන එකක් බව අප මුලින් ම සඳහන් කළේ මෙම සියලූ කාරණා සැලකිල්ලට ගනිමිනි.
ගල්ලෑල්ල මහජන සන්නිවේදන ජාලය වෙනුවෙන් මෙම පොත සංස්කරණය කර ඇත්තේ සමන් සී ලියනගේ සහ තුෂාර ද සිල්වා යන දෙදෙනාය. එක් සංස්කාරකවරයෙක් වන සමන් සී ලියනගේ මෙම කෘතිය මා අතට දෙමින් ප‍්‍රකාශ කළේ ද, ”මැරුණු කවියන් ගැනත් දින දෙක තුනකින් අමතක කරන කාලෙක රත්න ශී‍්‍රගේ බිරිඳ ගැන මෙහෙම අගය කිරීමක් කිරීම ගැන ඔබ අනිවාර්යයෙන් ම සතුටු වේවි” කියාය. එහෙම දේ අගය කරන්නට මා කැමැති බව සමන් දනී. එවැනි කතිකාවක් ඇති කිරීමට ඔවුන් උත්සාහ කිරීම ද සාධනීය සංඥාවකි. සැබවින් ම නොවෙන දේ ගැන පමණක් නොව, සිදු වුණ දේ හරහා ම නිර්මාණයක පසු පස ස්ති‍්‍රයගේ කැප කිරීම කතිකා කරන්නට ලැබීම වටිනා අවස්ථාවකි.
මේ නිර්මාණ බිහි වන්නේ හේමමාලී මිය ගිය පසුය. සමහර නිර්මාණ මළ ගෙදර දී මුද්‍රණය කර බෙදා හැර තිබුණ ඒවාය. නමුත් විශේෂය වන්නේ බොහෝ නිර්මාණ හුදු ශෝක ප‍්‍රකාශ නොවී නිර්මාණාත්මක ගුණයෙන් පිරිපුන් ඒවා වීමය. එයින් එක් කිවිඳියකගේ කවියක් රස විඳීමට ලක් කරමින් බුද්ධදාස ගලප්පත්ති නම් ප‍්‍රවීණ කවියා පුවත්පත් තීරු ලිපියක් (කොලමක්* ලියා ඇති අතර එය ද මෙම පොතට ඇතුළත්ය. මාලිතී කල්පනා ඇම්බ්‍රෝස් නම් කිවිඳිය කලාත්මක බසකින් ලියා ඇති එම කවි පෙළ හේමමාලී අහිමි වුණ රත්න ශී‍්‍රගේ කෝණයෙන් ලියා ඇත.
සමහර කවි හේමමාලී රත්න ශී‍්‍රට කියන කෝණයෙන් ද, සමහර කවි රත්න ශී‍්‍ර හේමමාලිට ආමන්ත‍්‍රණය කරන ආකාරයෙන් ද නිර්මාණය වී ඇත. ඊට අමතර ම තමන්ගේ ගුරු කවියා වූ රත්න ශී‍්‍ර වෙනුවෙන් හේමමාලී කළ කැප කිරීම කෙනෙක් ලියයි. ඔහුගේ උපදෙස් පැතීමට, ඔහු හා සබඳතා පැවැත්වීමට හා ඔහු හා මිතුදම් පැවැත්වීමට ඔවුන්ගේ නිවසට ආ ගිය බොහෝ නවක හා ප‍්‍රවීණයෝ හේමමාලී ඔවුන් සැමට මවක මෙන් සැලකූ ආකාරය සිහිපත් කරති. කෙනෙක් හේමමාලී අක්කා ගැන ලියන විට කෙනෙක් හේමමාලී අම්මා ගැන ලියති. මේ ආකාරයට විවිධ කෝණවලින් ඔවුන් ලියා ඇත්තේ කවියාගේ ඇසුරට පාලමක් වූ හේමමාලී අහිමි වීමෙන් ලද කම්පනයයි. රත්න ශී‍්‍ර නම් කවියා ඇය ගැන කොපමණ නම් ලියා ඇද්දැයි දත් සමහරු ඇයගේ අහිමි වීමෙන් ඔහුගේ ජීවය අහිමි වේදැයි බිය ද පළ කරති.
බොහෝ නිර්මාණවලින් මෙන්ම, ප‍්‍රවීණ කවියන් ඇය පිළිබඳව, රත්න ශ‍්‍රී ලියූ කවි ඇසුරින් කළ සටහන්වලින් ද පැහැදිලි වන්නේ රත්න ශී‍්‍ර තම බිරිඳ වූ හේමමාලිගේ භූමිකාව තම කවිය තුළ ඉමහත් ගරුත්වයට පත් කොට ඇති ආකාරයයි. පුවත්පතකට හේමමාලිගේ වියෝව ගැන ලිපියක් ලියන අමරසිරි වික‍්‍රමරත්න කවියා, රත්න ශී‍්‍ර ලියූ කවි උදාහරණයට ගනිමින්, ඔහු සහ ඔහුගේ පවුල කෙරේ කැපවූ තම බිරිඳ වඩාත් උත්තරීතර තත්ත්වයට පත් කරමින් රත්න ශී‍්‍ර ලියූ කවි පද කිහිපයක් මතක් කර දෙයි.
පැතුම් බලෙන් ආවේ නැතුවට           පේවී
ගමෙන0් හිටියෙ මට නුඹ විතරයි     දේවී
ගොසින් බුදුව ඇවිදින් ගමට ම          පේවී
නිවන් දකින්නට බණ කියපන්          දේවී
”තම ජීවන සහකාරිය ගැනත්, තම ජීව වස්තූන් වූ දූ පුතුන් ගැනත් ඔබ තරම් හෘදය සංවේදීව ලියූ අන් කවියකු මට හමුවන්නේ නැතැ”යි ප‍්‍රවීණ කිවිවර පරාක‍්‍රම කොඩිතුවක්කු ද පුවත්පතකට ලියූ ලිපියකින් උදාහරණ කවි දක්වමින් ප‍්‍රකාශ කරන්නේ රත්න ශී‍්‍ර ගැනයි. ඔහු මෙසේ ද කියයි. ”වඩාත් දුක් විඳින්නේ කවියන්ගේ, කලාකරුවන්ගේ ගැහැණුන් ය. මක් නිසා ද යත් නිර්මාණකාරයන් කල්පනා ලෝක වාසීන් වන නිසාය. ගෘහ කටයුතුවල බරත්, ළමාවරුන්ගේ බරත් දරන්නී ඇයයි….” ඉතින් කවියන් ම කියන මේ දේවල් හරහා කොතරම් නම් සාධනීය සංඥා අපේ කතිකාවට එක් කරනවා ද? කවියකුගේ බිරිඳකගේ වියෝව නිමිති කර ගෙන මෙපමණ කවි බිහි වූ ප‍්‍රථම අවස්ථාව අත් නොහැර ඒවා එකතු කර පොතක් කිරීමෙන් ගල්ලෑල්ල සන්නිවේදන ජාලය කර ඇත්තේ මෙරට ස්තී‍්‍රන් පිළිබඳ කතිකාවට අත් පොතක් එකතු කර තැබීම බැවින් එය ද වැදගත්ය. එහි එන කවි සියල්ල නිර්මාණාත්මක ගුණයෙන් ඉහළ බව එයින් අදහස් වන්නේ නැත. දුර්වල ඒවා ද ඇත. මේ උත්සාහය එම කවිවල ගූණාගුණ විමසන්නට නොවේ. වැදගත් වන්නේ ඉතිහාසයේ තැනක් හිමි විය යුතු ස්ති‍්‍රයකට ඒ තැන දීමට උත්සාහ ගෙන තිබීමයි. එම ඉතිසාහය වන්නේ ඇය අගය කරන ඔවුන්ගේ හදවත් ගැඹරය.
ජීවත්ව සිටිය දී ඇය ගැන බොහෝ කවි ලියා ඇති රත්න ශී‍්‍ර ඇගේ මරණයෙන් පසු ලියූ කවියක් ද පොතට ඇතුළත්ය. ”ඇය” යනුවෙන් එය නම් කර ඇත. එම කවියේ අවසන් පද කිහිපයෙන්, හේමමාලී ගැන ලියවුණු නිර්මාණ එකතු කර පළ කළ ”හේමමාලී” කෘතිය ගැන ලියන කෙටි සටහන ද අවසන් වේ.
ප‍්‍රදීපාගාරය පාමුල
සුදු සිනිඳු මුදු වෙරළත
රළ පතර මැදින් ආ කිඳුරියක
මගේ දෑතෙහි තැබූ
කිරි කවඩියක රැඳුණු මුතු ඇටය
ගියා ද උදුරා ගෙන නැවත
පස් මිටක් තියා අත්ල උඩ
වහසි බැන බුර බුරා පැන එයි
පෙරළි පෙරළී දෛවය.
සීතා රංජනී

 

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

w

Connecting to %s